เกี่ยวกับหน่วยงาน

  rice1

             ด้วยพระอัจฉริยะและพระเนตรอันก้าวไกลของ   พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ที่ทรงให้ความสำคัญกับการชลประทาน  ได้โปรดให้มีการขุดคลองขึ้นหลายแห่ง  โดยเฉพาะการขุดระบบคลองในทุ่งหลวงรังสิต โดยทรงพระราชทานพระบรมราชานุญาตให้สัมปทานงานชลประทานแก่ “บริษัท ขุดคลองและคูนาสยาม” ให้ขุดระบบคลองในทุ่งรังสิตเป็นเวลา ๒๕ ปี เริ่มเมื่อปี พ.ศ. ๒๔๓๑ และสำเร็จลงเมื่อปี พ.ศ. ๒๔๕๘   หลังจากที่พระองค์ท่านได้เสด็จสวรรคตไปแล้ว ในปี พ.ศ. ๒๔๕๓   และผลจากการเสด็จประพาสยุโรป ๒ ครั้ง  ทำให้ทรงสนพระทัยในความก้าวหน้าทางวิชาการเกษตรของต่างประเทศ โดยเฉพาะการได้ทอดพระเนตรการประกวดและแสดงพันธุ์พืชและสัตว์ในต่างประเทศ  เมื่อเสด็จนิวัตประเทศไทยแล้วทรงพิจารณาเห็นว่าข้าวเป็นสินค้าสำคัญของ ประเทศไทย  แต่ข้าวไทย ในขณะนั้นมีราคาต่ำ เนื่องจากเมล็ดปะปนกันหลายพันธุ์   จึงทรงโปรดให้มีการประกวดพันธุ์ข้าวขึ้นในประเทศไทย เป็นครั้งแรกเมื่อ ปี พ.ศ. ๒๔๕๐ ทั้งนี้     เพื่อเป็นการอุดหนุนและบำรุงพันธุ์ที่ดีไว้ทำพันธุ์ ทำให้ข้าวไทยมีราคาดีขึ้น จึงทรงโปรดให้มีการประกวดพันธุ์ข้าวอีกเป็นครั้งที่ ๒  ที่วัดสุทัศน์เทพวราราม   กรุงเทพฯ        ในปี ต่อมา (พ.ศ. ๒๔๕๑) และในปี พ.ศ. ๒๔๕๓ ได้ทรงให้จัดงานการแสดงกสิกรรมและพาณิชยการ ครั้งที่ ๑รวมทั้งการประกวดพันธุ์ข้าวขึ้นที่สระปทุมวัน(บริเวณวังสระปทุมในปัจจุบัน) และจัดขึ้นเป็นครั้งที่ ๒ในปีพ.ศ. ๒๔๕๔(รัชกาลที่ ๖)   การประกวดพันธุ์ข้าวทำให้ชาวนาสนใจการปลูกข้าวพันธุ์ดีกันมากขึ้น เป็นผลให้ได้ข้าวคุณภาพดีสูงขึ้น จึงมีความเห็นพ้องต้องกันว่า ราชการควรต้องมีการปรับปรุงพันธุ์ข้าวและการทำนาให้เข้มแข็งและส่งเสริมให้ ชาวนาได้มีความรู้และใช้พันธุ์ข้าวที่ดีให้กว้างขวางยิ่งขึ้นเพื่อเป็นการ สืบสานพระราชประสงค์ของสมเด็จพระปิยมหาราช กอรป กับการขุดระบบคลองทุ่งหลวงรังสิตเสร็จสมบูรณ์แล้วในปี  พ.ศ. ๒๔๕๘ และ นายตรี มิลินทสูต ผู้ซึ่งได้รับการคัดเลือกเป็นนักเรียนทุนหลวง ในปี พ.ศ. ๒๔๕๓ในรัชสมัยสมเด็จพระปิยะมหาราช ที่ได้ศึกษาวิชาการแผนที่และวิชาการเกษตรที่ มหาวิทยาลัยคอร์เนล  สหรัฐอเมริกา ได้สำเร็จกลับมาในปี พ.ศ. ๒๔๕๗ โดยขณะนั้นได้รับคำสั่งให้ไปปฏิบัติงานที่กรมทดน้ำ ในรัชสมัยพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ ๖) จึงได้มีการก่อตั้งสถานีทดลองคลองรังสิต  (นาทดลองคลองรังสิต) ขึ้นในปี พ.ศ. ๒๔๕๙ ในพื้นที่ทุ่งหลวงรังสิตประมาณ ๑๐๐๐ ไร่ โดยมีนายตรี มิลินทสูต เป็นหัวหน้าสถานี ผลของการปรับปรุงพันธุ์ข้าวตามหลักวิชาการเป็นที่ประจักษ์แก่ชาวนา ความต้องการพันธุ์ข้าวรัฐบาลทวีสูงขึ้นเป็นลำดับ ปริมาณเมล็ดพันธุ์ข้าวที่ผลิตที่สถานีทดลองคลองรังสิตไม่เพียงพอมีความจำ เป็นต้องเพิ่มการขยายพันธุ์ให้เพียงพอ จึงก่อตั้ง “นาขยายพันธุ์คลอง ๑”   ขึ้นในปี พ.ศ. ๒๔๖๕ มีพื้นที่ ๕๐๐ ไร่ ตั้งอยู่ที่ ทุ่งหลวง ตำบลคลองซอยที่ ๑ ฝั่งตะวันออก อำเภอคลองหลวง เมืองธัญบุรี   (ที่ดินของท่าน ผู้หญิง อุ๊น ซึ่งซื้อจากบริษัทขุดคลอง เมื่อ ๓๐ มีนาคม รศ.๑๒๕ (พ.ศ.๒๔๔๙) และได้มอบให้รัฐบาลสยาม  กระทรวงพระคลังมหาสมบัติ เมื่อ ๒๕ มีนาคม พ.ศ. ๒๔๕๖ (ใช้ในราชการกรมการข้าวในเวลาต่อมา)   โดยนาขยายพันธุ์คลอง ๑ ทำหน้าที่เป็นพื้นที่ขยายการผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าว พันธุ์ดีของรัฐบาลส่วนหนึ่งของ นาทดลองคลองรังสิต  ต่อมาได้ถูกยกฐานะขึ้นเป็น “กิ่งนาขยายพันธุ์คลอง ๑” (สังกัดกรมตรวจกสิกรรม, กรมเกษตร ๒๔๗๖  กรมเกษตรและการประมง ๒๔๗๙) โดยมี ขุนวิเศษกสิกิจ เป็นหัวหน้ากิ่งนาขยายพันธุ์คลอง ๑ เป็น คนแรกเมื่อปี พ.ศ. ๒๔๗๔   ทำหน้าที่ขยายพันธุ์ทั้งข้าวนาสวนและนาเมือง ในปลายปี พ.ศ. ๒๔๙๖  เปลี่ยนชื่อเป็น “ กิ่งสถานีกสิกรรมคลอง ๑”  สังกัดกรมเกษตร ๒๔๙๒  มี นายจันทร์ พลปัถพี  เป็นหัวหน้ากิ่งสถานีกสิกรรมคลอง ๑ สังกัดกรมกสิกรรม ๒๔๙๙ มี นายวรินทร์   เมืองแทน เป็นหัวหน้า ต่อมา เปลี่ยนชื่อเป็น “กิ่งสถานีทดลองคลอง ๑”  มี นายเนรมิตร เพชรไกร เป็นหัวหน้ากิ่งสถานี ปี พ.ศ. ๒๕๐๒ ได้เปลี่ยนชื่อเป็น “สถานีทดลองคลองหลวง”  สังกัด กรมกสิกรรมต่อมาเมื่อ วันที่ ๑ มกราคม ๒๕๐๓ เปลี่ยนชื่อเป็น สถานีทดลองข้าวคลองหลวง สังกัดกรมการข้าว     เป็นสถานีทดลองข้าวคลองหลวง  สังกัดกรมวิชาการเกษตร เมื่อ ๓๐ ตุลาคม ๒๕๑๕  ปี พ.ศ. ๒๕๔๕ เปลี่ยนชื่อเป็น “ศูนย์บริการวิชาการด้านพืชและปัจจัยการผลิตปทุมธานี”  และวันที่ ๑๖ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๔๙ ได้รับการโอนย้ายมาสังกัด กรมการข้าว   อีกครั้งหนึ่ง โดยเปลี่ยนชื่อเป็น“ศูนย์วิจัยข้าวคลองหลวง”